Arangkada of Leo Lastimosa for June 17, 2008

            SABOD SA MUMHO

 

            Si Pres. Arroyo padayong nisabod sa mga mumho ngadto sa mga kabos.  Kini aron pagpatuo nga nagdugo ang iyang kasingkasing alang nila.  Nga himuon niyang tanan aron mahaw-as sila gikan sa kalisdanan.  Nga di niya sila pasagdan nga mag-antos sa kamahal sa presyo sa mga palaliton.  Mao nay propaganda.

Mao ni tinuod.  Giulug-ulogan lang sila ni Arroyo.  Aron nga di sila mosumbalik niya.  Pagpaningil hain nang iyang gipasalig nga ekonomikanhong kalamboan.  Ug pagsukna nganong, kon tinuod nga nagdugo ang iyang kasingkasing alang nila, nakaako man siya pagpasamot sa kabug-at sa mga palas-unon nga nakapabuktot na nila pinaagi sa pagdumili paglibkas, bisan kasamtangan lang, sa makalilisang nga buhis nga dugay na niyang gipahamtang ug gipahimuslan?

-o0o-

            Salawayon nang daan ang pagsabod og mumho ni Arroyo.  Inay pagpangita og mas malungtaron nga tubag sa nagkalapad nga kagutom ug katimawa.  Balikas nang daan ang iyang pagdangop lang sa mga pantalya ug mga salida.  Inay pagtul-id sa iyang kaugalingong mga lagda nga nakatampo sa higanteng kalisod sa katawhan nga buot niyang linglahon.

            Mas dakong eskandalo ang mga paagi nga gigamit sa pag-apud-apod sa mga mumho.  Nga nakabisto sa tinuorayng bulok sa iyang pagpaka-aron-ingnon.  Ambot tungod ba sa pagkarakara, o pagpabaya, o katig-a gyod sa balatian, gihimo nila ang katawhan nga mga makililimos.  Nga kinahanglang mosumpay sa way kinutobang pila.  Aron lang mapiskan og pipila ka tipaka sa bililhon ug lisod na kaayong kab-uton nga bugas.

-o0o-

            Ang paukyab nga P500 nga subsidy alang sa mga konsumidor sa kuryente nga di kahurot og 100 kilowatthours matag buwan way kalainan sa nahaunang pagbugal-bugal.  Ang taga Metro Manila kinahanglang mopila sa Land Bank of the Philippines ug mopakita sa ilang billing sa Meralco, nga kinahanglang naa sa ilang mga ngan, aron makapahimus sa subsidy.  Gilisudlisod lang gyod ang katawhan kay mas sayon man unta kon ipaagi na lang ang kuwarta sa power distributors.

            Nga maoy ilang himuon sa mga lalawigan.  Apan wa pay klaro kanus-a makatilaw sa subsidy ang kabos nga mga konsumidor sa kuryente sa Sugbo.  Kay matod pa sa DSWD gihikay pa nilang mga lagda uban sa National Electrification Administration.

-o0o-

            Apan dunay mas yano, mas dali ug mas hapsay pa gyod untang paagi paghaw-as sa katawhan gikan sa lawom nga gahong nga ilang nahimutangan.  Ang paglibkas sa 12% nga expanded value added tax (EVAT) sa mga produkto sa lana ug sa bayranan sa kuryente mosangpot dayon sa 12% nga pag-us-os sa krudo, gasolina ug ubang mga produkto sa lana ug sa bayranan sa kuryente.

            Makatilaw sa kaayuhan ang tanang konsumidor.  Nga di na kinahanglang magpila gikan sa kadlawon hangtod sa hapon.  Ug wa na kinahanglana ang binuang nga subsidy.  Nga makadugang lang sa kahigayonan sa pangurakot sa kukhan nga mga tigpatuman.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for June 16, 2008

       NIHIT ANG BUGAS

 

       Mawagtang na sa kamerkadohan ang NFA rice nga tag-P18.25 ang kilo.  Niangkon ang NFA nga di kalahutay ang kagamhanan pag-abuno og P16 sa matag kilo sa bugas nga ang tinuod nga presyo P34 sa lokal ug P32 sa imported nga bugas (wa pay labot ang sako, bodega ug ubang gasto).  Di hinuon hingpit nga hunungon ang pagbaligya sa baratong bugas.  Igo lang ning kuhaon gikan sa mga merkado.  Diin bisan kinsa lay makapalit, bisan ang mga adunahan nga managinot paglawog sa NFA rice sa ilang iro.

       Atol sa panel discussion, "Rice Today, Gone Tomorrow" sa Ramon Aboitiz Foundation Inc. (RAFI), gipahibawo ni Teresa Alegado, Sugbuanong nasudnong presidente sa Grains Retailers Confederation (Grecon), nga sunod nilang ipamaligya sa kamerkadohan ang NFA rice nga tag-P25, P30 ug P35 matag kilo.

-o0o-

       Kinsay mopuli pagpamaligya sa P18.25 nga NFA rice aron pagtino nga ang makapalit ini mao rang labing kabos nga mga konsumidor, nga maoy labing nagkinahanglan sa subsidy sa kagamhanan?  Si Dr. Grace Alfafara-Rodriguez, NFA Operations Officer, nilista sa mosunod:  Tindahan Natin; Tindahan sa Parokya; Local government units; ug Kalahi.

       Matod ni Rodriguez ang makapalit sa Tindahan Natin gipanglista nang daan ug kinahanglang mopirma sa ledger matag palit nilag bugas.  Wa pay klarong lagda unsaon pagbaligya ang bugas sa ubang outlets.  May sukaranan ang kahadlok nga mosamot ang kaguliyang.  Unsa kamakiangayon ang pagpili sa labing kabos?  Labi na nga gipaapil sa salida ang mga politiko.  Sa way paghisgot nga ang bag-ong mga tigbaligya way kasinatian sa patigayon sa bugas.

-o0o-

       Laing dinapit sa diskusyon, si Dr. Eliseo Ponce sa Visayas State University, nisugyot og mas yanong sistema:  Inay manghilabot ang NFA sa patigayon sa bugas, nga makadugang lang sa kahigayonan sa pag-usik-usik ug pangurakot, mas maayo pang hatagan og kuwarta ang labing kabos nga mga molupyo.  Ug sila nay mopili asa makapalit sa labing baratong bugas.

       Gipasalig ni Agriculture Asst. Secretary Salvador Salacup nga gitun-an na sa gabinete ang nagkalainlaing sistema sa pagtabang sa mga konsumidor nga maoy labing grabeng naigo sa kamahal sa bugas.

-o0o-

       Ang kalibotanong hulagway sa krisis sa bugas gipresentar atol sa panel discussion ni Dr. William Padolina, kanhi kalihim sa DOST, nga karon maoy Deputy Director General sa International Rice Research Institute (IRRI):

·        Gikinahanglan sa Pilipinas ang self-sufficiency sa bugas humay kay 7% lang sa kalibotanong produksiyon sa bugas ang mapalit gikan sa kalibotanong merkado;

·        Angayng palambuon ang bag-ong matang sa mga binhi sa humay kay ang gipananom karon sa mga mag-uuma maoy mosuyop sa 70% sa kalibotanong suplay sa tubig (3,000 ka kilong tubig ang gikinahanglan paghimo og usa ka kilong bugas humay); ug

Napasagdan sa Pilipinas ang pagbubo og puhonan sa pagtuon sa bag-ong mga teknolohiya sa produksiyon sa bugas.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for June 14, 2008

            TAPHAWNG EDUKASYON

 

Daghang mga ginikanan ang nagbagulbol tungod sa kalit nga pagkahunong sa preparatory classes sa mga tulonghaang publiko dinhi sa Sugbo ug ubang bahin sa nasud.  Ang mga klase naligsan sa hiningusgang pagpatuman sa kamandoan sa DepEd nga nagdili sa pagpangolekta og mga bayranan gikan sa mga tinun-an ug mga ginikanan.

Apan ang kamandoan sa DepEd, bisan kon pila ka tuig nang gipahamtang, karong bag-o lang gitinuod pagpatuman.  Gipatabanan nag pasidaan nga suspensuhon ang mga magtutudlo nga mamugos pagkuha sa mga bayranan.  Maong nakabuylo nang pagpanglista sa mga tinun-an sa prep.  Ug nakabayad nang mga ginikanan.  Maong may sukaranan sila pagtiyabaw.

-o0o-

            Ang kadagkoan sa DepEd maglisod na pagsubay kanus-a nagsugod ang prep schools sa mga tulonghaan.  Sud na sa daghang katuigan nga gitugotan ang prep classes.  Ang mga tagduma sa mga tulonghaan igo na lang nakasunod sa gisugdan sa ilang mga gipulihan.  Segun sa mga ginikanan, mao ni ang sistema nga ila na lang sang nahibaw-an sa pagpalista sa ilang mga bata:

·        Ang prinsipal maoy motudlo sa mga magtutudlo, kasagaran nila bisan wa pay lisensiya nakatudlo nag kapin sa dekada, apan di ang tulonghaan maoy mosuweldo nila;

·        Ang mga ginikanan nay mosuweldo sa mga magtutudlo sa prep;

·        P150 ang tinuig nga bayranan sa matag bata;

·        10% ra sa bayranan ang makuha sa tulonghaan, ang nahibilin maoy isuweldo sa mga magtutudlo.

-o0o-

            Usa ka semana nang nagsugod ang klase sa public schools.  Apan wa pang kasugod ang kasagaran sa prep classes.  Kay nahadlok ang mga magtutudlo ug mga prinsipal nga silay ma-sampolan og suspenso sa ilang kadagkoan nga nagpa-pogi pag-ayo sa pagdili sa tanang bayranan.  Nabawo intawon ang mga bata ug ang mga ginikanan.  Nabitay sang panginabuhi sa mga magtutudlo.

            Kay di na mang kapangolekta og bayranan ang mga tulonghaan ug ang PTCAs, gitambagan sa DepEd ang mga ginikanan nga duna pa silay dag-anan.  Mahimo silang mohangyo sa kadagkoan sa local government units nga maoy mosuweldo sa mga magtutudlo sa prep.  Ning paagiha, mapadayon ang klase nga di malapas ang pagdili sa pagpangolekta og bayranan sa mga ginikanan.

-o0o-

            Ang nagyawyaw pag-ayong mga ginikanan gipasaligan sa kadagkoan sa DepEd nga iuli ang ilang nabayad na.  Apan ang mga ginikanan wa na motukol sa bayranan.  Mas nahugno sila sa kausik sa panahon sa ilang mga bata ug sa ka-wa nay klaro mapahigayon pa bang prep classes.

      Salamat sa kataphaw sa mga lagda sa kagamhanan.  Ang way kinutoban nga pag-usab-usab ug pag-inat-inat, agad unsay makapahumot nila ngadto sa kinabag-an sa katawhan, nakapalibog sa mga magtutudlo, nakapalubat-lubat sa mga ginikanan ug nakapatibuwaag sa mga tinun-an.  Mahibung pa ba ta nganong lawom kaayo ang tidlom sa atong sistema sa edukasyon?  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for June 13, 2008

            BAYANIJUAN

 

            Pormal nang gilusad sa ABS-CBN ang"BayaniJuan" atol sa ika-110 nga

sumad sa Adlaw sa Kaugalingnan.  Magsilbi ning payong sa tanang mga programa sa tanang sibyahanan sa radyo ug telebisyon sa network sa

pagtabang sa labing kabos nga mga molupyo sa nasud ug sa kalibotan.  Ang buwag nga mga proyekto sa nagkalainlaing sibyaanan sa nagkalainlaing bahin sa nasud ug sa kalibotan karon makaangkon nag higante bayhon ug

gipanghinaot nga makaabot sa mas daghang mga tawo ug makahikap sa mas daghang kinabuhi.

            Nakahimong mas makahulogan sa paglusad sa "BayaniJuan" mao nga nadungan ni sa laing tulo ka mahinungdanong kasumaran:

            •  Ika-55 nga sumad sa ABS-CBN Broadcasting Corp. ;

            •  Ika-20 nga tuig sa pagsibya ug pag-alagad sa ABS-CBN Cebu; ug

            •  Ika-13 nga anibersaryo sa DYAB Abante Bisaya.

            -o0o-

            Ang among kaugalingong kasinatian dinhi sa Sugbo nga way usa ka kompaniya ni kahugpongan nga takos sa pagtabang sa tanang nagkinahanglan og tabang.  Kumuton ang imong dughan nga magtan-aw nga bisan unsaon pagpaningkamot, bisan unsaon pagpalambo ug pagpalapad ang mga hinabang, kanunayng mas taas ang pila sa di maabtan sa mga hinabang, sa mabalibaran sa mga pangalagad.

      Nahitabo ni sa among medical ug dental missions.  Ug sa job fairs.  Bisan unsaon namo pagpangamdam, inigkahuman sa kalihokan mas daghan gyod gihapong mga masakiton ug mga way trabaho.  Unsaon man pagpuno ang gahong sa panginahanglan kansang giladmon mora man og way kinutoban?

            -o0o-

      Maong inay mag-inusara, nisuway mi paglambigit sa ubang mga institusyon nga duna say ilang kaugalingong mga programa sa agtabang. Inay mag-iyahay, nganong di man namo suwayan nga maghiusa?  Inay mangawot sa di katol asa namo kuhaon ang sunod nga nagbuntaog nga dakong gasto sa mas pinalapdang pangalagad, nganong di man mi

mopalambo sa among naandan ug labing epektibong gimbuhaton—ang pagka taytayan sa mga tabanganan ug sa mga nagtinguhang motabang?

      Mao ni nakapahimugso sa "Halad sa Kapamilya."  Diin giabot namo ang tanang ahensiya ug institusyon sa kagamhanan ug pribadong sektor, sa usa ka bahin, ug ang mga hut-ong sa katilingban nga labing nagkinahanglan sa ilang tabang, sa pikas nga bahin.  Ang nagkalapad nga mga hinabang nga among nadawat u gang nagkadaghan nga katawhan nga among natabangan maoy pasiunang mga tilimad-on sa among kalamposan.

            -o0o-

      Apan ang Halad sa Kapamilya, tungod sa iyang kadako ug kalapad, mapahigayon kaduha lang matag tuig.  Ang limitasyon sa among pundo,

panahon, kahimanan ug mga kawani maoy nakapugong namo paghimo ining mas subsob.  Nakapait kay di mahimong hikawan ang mga nagkinahanglan sa mga buwan tali sa Hunyo ug Nobyembre matag tuig.

      Hinaot nga ang "BayaniJuan" maoy motapak sa haw-ang.  Usa sa bag-ong aspeto mao ang pagdasig sa mga kawani sa ABS-CBN sa pagtampo di lang sa ilang panahon kon dili sa kabahin sab sa ilang suholan.  Tinuod bang ang labing lunsay nga pagtabang mao ang pagtabang hangtod nga masakitan?  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for June 12, 2008

            ULING UG SUGNOD

 

            Gipagawas ni Talisay City Mayor Socrates Fernandez ang trak nga gikargahan og mga sinakong uling nga gisakmit sa iyang anak nga si Joavan.  Kini bisan sa pasangil ni Joavan nga hupas nang permiso nga nakuha sa tag-iya sa 140 ka sakong uling gikan sa Cenro sa Toledo City.  Ug kini bisan sa pag-insistir ni Mayor Fernandez nga nakalapas ang negosyante sa iyang lagda nga 30 ka sakong uling lang ang makasud sa Talisay.

            Apan bisan gipabuhian pang trak ug uling, gihulagway sa mayor ang gihimo sa iyang anak nga "citizen's arrest."  Kini bisan giangkon niya nga si Joavan di kawani sa Talisay City Hall ni deputized agent sa DENR.  Wa sab siya magtagad pagsusi sa pasangil nga gisuwayan pagkilkil ni Joavan ang drayber sa trak.

-o0o-

            Wa dayon buhii ni Mayor Fernandez ang trak ug uling.  Bisan napakita na sa tag-iya, si Rodrigo dela Torre nga taga Campo 7 sa Minglanilla, ang photocopy sa iyang permiso.  Napugos si dela Torre pagkuha og photocopy gikan sa Cenro kay giapil pagsakmit ni Joavan ang orihinal nga kopya sa permiso.

            Si dela Torre, uban sa mopalit sa gisakmit nga uling, si Mario Gilluano nga taga Talisay, nisumbong sa mayor nga si Joavan nangayo og P20,000 gikan sa drayber sa trak ug gipasidan-an pa gani nga P50,000 untay ilang bayranan kon ang DENR pay nakadakop nila.  Inay masibot ug magsusi sa pasangil, ang mayor gihulagway ni dela Torre nga nagpalinguglingog lang.

            Dihang gibuhian na sa mayor ang trak ug uling pasado alas-5 sa hapon niadtong Hunyo 6, giapas silang Joavan, giuli ang orihinal nga permiso ug giawhag sila pagbakwi sa pasangil sa pagpangilkil.

-o0o-

            Ang pag-istrikto ni Joavan sa mga trak sa uling nga moagi sa Talisay nisukwahi sa kataphaw sa lagda sa iyang amahan.  Si Mayor Fernandez nipasidaan ni dela Torre sa di na pag-agi sa Talisay kon kapin sa 30 ka sakong uling ang iyang kargamento.  Apan ang mayor mismo gipasanginlan nga nagpataka lag panghatag og permiso sa taga Talisay nga nagnegosyo og uling ug sugnod.

            Silang dela Torre ug Gilluano nakakuha og kopya sa mga permiso nga gipirmahan ni Mayor Fernandez alang sa magtiayong Nelson ug Catherine Quiño.  Ang permiso wa magtino asa kuhaon ang uling ug sugnod.  Ang pagpabaya sa mayor maoy gibasol sa pagkaupaw sa kalasangan sa Talisay.

-o0o-

            Matod ni Gilluano ang sakyanan nga gigamit ni Joavan pagdakop sa trak ug uling usa ka puwa nga Isuzu Trooper nga may license plate number sa atubangan nga YEZ 460.  Apan sa luyo ang plaka igo lang gimarkahan og "JOAVAN."

            Matod sa LTO way katungod si Joavan paggamit og vanity plate.  Mahimo siyang dakpan sa kalapasang "no plate."  Ang multa?  P150.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for June 11, 2008

            KAPINTAS SA KRIMEN

 

            Way sakop sa media nga wa mahasol sa pagdagit sa mga bandidong Abu Sayyaf ni Ces Drilon ug sa iyang cameramen nga silang Jimmy Encarnacion ug Angelo Valderama, pulos taga ABS-CBN, sa Sulu.  Nganong ang mga sakop sa media nga igo lang nangita og balita hilabtan man?  Nganong may mga bahin pa man sa nasud, sama sa Maimbung sa Sulu, nga di luwas alang nila?

            Apan ang nahitabo nilang Ces, Jimmy ug Angelo di makapahadlok, hinunoa makapadasig hinuon sa mga sakop sa media sa pagpadayon sa matinud-anong pagtuman sa ilang gimbuhaton.  Ang nagbuntaog nga kakulian di angayng makapugong pagtuman sa tahas pagbugtaw sa kamatuoran.

-o0o-

            Ang pagdagit nilang Ces ug kaubanan di maoy una.  Ug gikahadlokang di maoy kataposan.  Ikaduha na ning pagdagit sa mga tigbalita sa ABS-CBN sa niaging walo ka tuig.  Niadtong 2000, silang Maan Macapagal ug iyang cameraman nga si Val Cuenca gidagit sab tungod sa pagsunod sa sugilanon mahitungod sa Abu Sayyaf.  Laing gidagit sa mga bandido mao ang freelance journalist nga si Arlyn dela Cruz niadtong Abril 2002.

            Si Gene Boyd Lumawag, photojournalist, gipusil ug gipatay sa Abu Sayyaf samtang nagkuha og hulagway sa kilumkilom sa Sulu niadtong Nobyembre 12, 2004.  Gidagit sab sa mga bandido ang langyawng mga peryodista nga nagsunod sa pagdagit sa 21 ka langyaw nga mga turista gikan sa Sippadan beach resort sa Malaysia niadtong 2000.

-o0o-

            Ang nahitabo sa mga sakop sa media sa mga kamot sa mga bandido di talagsaon.  Mao sab ni nahitabo sa kasarangang mga molupyo di lang sa Sulu kon dili sa uban pang bahin sa nasud nga nisulbong pag-ayo ang kriminalidad.  Wa lang sila manganli ug ang nahitabo nila wa lang mahibaw-i kay di man sila inila ug ang ilang mga panginabuhi wa man isipa nga mahinungdanon.

            Silang Ces, Jimmy ug Angelo mao lay kinauwahian nga napuno sa nagkataas nga listahan sa mga biktima sa pagpanghasi ug pangabuso.  Nga nahimo sa tumang kasayon tungod sa kapakyas sa kagamhanan pagpatuman sa balaod ug pagpanalipod sa mga magbubuhis.

-o0o-

            Sa sunod higayon nga manghambog na sab si Pres. Arroyo nga malinawon ug malambuon ang nasud, ato siyang pahinumdoman sa nahitabo sa mga sakop sa media ug sa mga way ngan ni nawong nga mga biktima.  Ang gamot nga mga hinungdan sa krimen, o rebelyon, mao ang managkaluhang tunglo sa katimawa ug inhustisya.  Nga nilipang pag-ayo ubos sa iyang pamunoan.

            Mapatunhay lang ang kalinaw ug kalamboan sa nasud kon mahaw-as ang kinabag-an sa katawhan gikan sa makamatay nga kakabos.  Ug kon mapatuman nang balaod bisan kinsay hingtungdan ug bisan kinsay maig-an.  Apan unsaon man ni niya paghimo?  Kon siya mismo gipasanginlan sa pagyatak sa balaod ug pagpanamastamas sa demokratikanhong mga institusyon?  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for June 10, 2008

            LABING DAKONG TULIS

 

            Makaluluoy nga paminawon ang mga tinun-an ug senior citizens nga nangreklamo nga gisupak sa PUJ drivers ang balaod nga naghatag nila og 20% nga diskuwento sa plitehan.  Bisan nagpakita sa ilang IDs, ug bisan klarong nag-uniporme ang mga tinun-an, gibalibaran gihapon sa mga drayber ang ilang hangyo.  Ang mga nangisog gisinghagan pa gani hinuon.

            Ang tanang mga reklamo nga nadawat, labi na kadtong nakalista sa license plate numbers sa mga sakyanan, ang uban gani nakakuha pa sa ngan sa mga drayber, amo dayong gisang-at sa LTO.  Kasagaran sa mga kaso wa hinuon motunhay.  Kay ang mga biktima wa pakita atol sa husay.  Mahimong gihasolan.  O nahadlok.  O mahimong igo na alang nila nga nakapahungaw sa ilang gibati.

-o0o-

            Nga maoy kinaham nga lusot sa LTO ug LTFRB nganong wa mapatuman ang diskuwento sa plitehan sa mga tinun-an ug senior citizens.  Gibasol nilang kakuwang sa pagpakabana sa mga biktima.  Apan kinsa may ilaron ning taphaw nga mga ahensiya?  Kon determinado gyong mopatuman sa balaod, daghan na unta silang mga drayber nga nakuhaan og lisensiya.  May mga sakyanan na man gani tingaling nalaksian nilag mga prangkisa.

            Napamatud-an na ning kanhi LTFRB 7 regional manager Manny Iway sa iyang panahon.  Nisakay si Iway sa PUJs ug gipapirma og complaint forms ang mga tinun-an (wa pa ang diskuwento sa senior citizens niadto) nga gihikawan sa diskuwento.

Kugihan si Iway.  Tapolan ug talawan ang mga nagsunod niya.

-o0o-

            Apan usa ka bahin sa akong kasingkasing makasabot sa hugtanong pagdumili sa PUJ drivers paghatag sa diskuwento.  Kay unsa man intawoy ilang atraso?  Nga sila may gipatikilid pagbayad sa benepisyo alang sa mga tinun-an ug senior citizens?

            Ang diskuwento sa plitehan gigamit sa mga politiko ug mga opisyal sa kagamhanan nga nagpa-pogi sa mga botante atol sa mga piniliay.  Nga angay lang.  Kay nagkinahanglan man gyod tinuod og tabang ang kabos nga mga tinun-an ug mga hamtong.  Apan yuna pa.  Nganong di man ang kagamhanan maoy nibayad ini?

-o0o-

            Usa sa mga hinungdan sa pagdumili sa mga botika paghatag og diskuwento sa tambal sa senior citizens mao ang kalangay sa BIR pag-uli sa dakong naiban sa ilang halin.  May sukaranan ang ilang protesta.  Unsaon man tinuod paglahutay sa ilang patigayon kon sa tapos pa sa tuig mahatagan og tax rebates?

            Kon nikisikisi ang mga botika, unsa pa kaha ang PUJ drivers nga wa gyoy paglaom nga maulian sa diskuwento nga ilang gihatag sa mga tinun-an ug senior citizens?  Isip labing dagkong mga konsumidor sa lana, silay gibunalan sa makalilisang nga buhis, nga kapin sa katunga sa presyo sa matag litro.  Inay pasalamatan sa ilang tabang pagbusdik sa nasudnong panudlanan, nganong gitulis na man hinuon sa atubangan?  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for June 9, 2008

       PABUROT SA TEXT

 

       Ang argumento sa mga kompaniya sa telepono nga ang text messaging sa Pilipinas maoy labing barato sa tibuok Asya tungod sa subsob nilang promotions dakong panlingla.  Ang ilang pangangkon nga ang promos nakalaslas sa presyo sa matag text ngadto na lang sa 13 sentabos dakong bakak.  Klarong natay-og lang sa pamostura sa Malakanyang nga kinahanglang librehon ang text messaging.

       Ang kamatuoran mao nga ang mga kompaniya sa telepono labihang dagkoa og ginansiya.  Nisamot kamakalilisang ang ilang pagburot human nahimo ang Pilipinas nga text capital sa tibuok kalibotan.  Karong nahulga ang dagko nilang ginansiya, modayon na silag pasidaan nga motibugsok ang kalidad sa ilang serbisyo kon maibanan ang ilang kita.

-o0o-

       Mapaubsanon kong mohagit sa telecommunication companies paglalis sa mosunod:

·        Napugos lang sila paglusad og promos tungod sa kumpetinsiya ug dili tungod sa ilang pagpakabana alang sa mga konsumidor;

·        Kon wa pa ang nakapahugyaw nga unlimited text ug call promo sa Sun Cellular, di mahitabo nga laslasan sa Smart ug Globe ang ilang presyo;

·        Bisan unsa pa kasubsob ug ka-agresibo ang promos sa Smart, Globe ug Sun, nagpabilin nga nalansang ang  karaang presyo nga P1 sa matag text gikan sa usa ka network ngadto sa lain, kay ang ilang mga gimik kapahimuslan lang sa text ug voice calls sud sa ilang network; ug

·        Ang teknolohiya sa mas baratong voice calls dugay rang namugna apan ilang gihikaw gikan sa mga konsumidor aron pagpabusdik sa ilang panudlanan.

-o0o-

       Sa wa pa mabungkag ang monopoliya sa telepono dinhi sa Pilipinas, ang mga konsumidor nga nanawag sa ilang mga kapamilya sa Estados Unidos gipahamtangan og P26 matag gutlo.  Karon, salamat sa kumpetisyon, nitidlom nang bayranan ngadto na lang sa P8 matag gutlo.

       Wa sila magtagad pagpangayo og pasaylo sa ilang pagpahimus sa mga konsumidor.  Di lang niadto.  Hangtod karon.  Kay ang mga tawag tali sa Pilipinas ug Estados Unidos nga moagi sa Internet, busa di na kapahamtangan sa gipaburot pag-ayo nilang termination fees, apan magamit sa kasarangang telepono ug di na magkinahanglan og personal computers, tag-P1 na lang matag gutlo.  O P1,000 matag buwan.  Depende sa subscription package nga pilion.

-o0o-

       Kadudahan ang tumong sa Malakanyang sa pagpanghudlat sa mga kompaniya sa telepono.  Labi na kay gawas nga nahimo ni human ang pipila ka dagkong mga magpapatigayon nipaluyo sa mga awhag nga pakanaugon na si Pres. Arroyo sa katungdanan, nagkaduol na sang piniliay sa 2010 ug nagsugod nang hiningusgang pagtigom og pondo alang sa nasudnong kampanya sa mga nangambisyon nga mobanos sa palasyo.

       Apan usa ni sa talagsaon kaayong mga higayon nga nitakdo ang kahakog sa mga politiko sa interes sa katawhan.  Di krimen ang pagpaginansiya.  Apan dakong eskandalo ang pag-insistir sa kinadak-ang tubo atubangan sa lapad nga katimawa.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com