Arangkada of Leo Lastimosa for December 9, 2008

              PAHIMUS NI PACQUIAO

 

       Mahibalik na si Manny Pacquiao sa Pilipinas karong Miyerkules.  Hapit tanang Pinoy mohangop sa talagsaon niyang kadaogan batok ni Oscar de la Hoya.  Hapit tanang politiko nag-andam og hero's welcome.  Bahala na kon di siyang kaato pagdawat sa tanan nilang pasidungog.

            Ang Dakbayan sa Sugbo may sukaranan pagpasidungog ni Pacquiao.  Kay sinagop man siyang anak.  Bisan ang Kapitolyo.  Kay taga Pinamungahan mang iyang amahan.  Ang Dakbayan sa Manila nga iyang giisnab human napildeng anak sa iyang padrino mosuway sab pag-ambit sa iyang kabantog.  Way makapugong sa uban pagsakay sa nasudnong hilanat sa pasidungog.  Bisan kon ang ilang koneksiyon mao rang pagpusta ni Pacquiao sa ilang derby.

-o0o-

            Salamat sa hingpit niyang pagdominar ug pagbuling sa kabilin ni de la Hoya, si Pacquiao hinog na sab sa pagpahimus.  Ang pagtilagak sa laway sa mga politiko karibalan lang sa kahigwaos sa mga magpapatigayon paglumos niya sa ilang mga produkto.

            Ang Malakanyang mahimo nga mogamit niya pagpangampanya alang sa nangalisbo nila nga cha-cha.  Ang mga nangambisyon sa 2010 mag-ilogay pagpaisa sa nihubag pa niyang mga kumo.  Iyang suki nga mga haplas ug mga pagkaon nga nagpakatambal modalidali pagkuha sa iyang hulagway uban sa ilang mga baligya aron maapas sa mga kalendaryo sa bag-ong tuig.  Ug ang mga nabuhong sa iyang kandidatura mo-bombardiyo sa mga ulug-ulog nga siyay manluluwas sa politika sa Pilipinas.  O sa South Coatabato lang una.

-o0o-

            May lehitimong sukaranan ang paghimo ni Pacquiao nga magdadasig sa atong katawhan.  Iyang pagka panadero sa Gensan, pagka kargador sa pantalan sa Manila ug pagka para gasto lang nga boksidor nabuntog sa iyang kakugi, kaisog ug determinasyon pagdaog.

            Tinuod, ang iyang pagtungkawo karon sa kalibotan sa boksing maoy di malalis nga pasalig.  Nga sa bisan unsang natad sa kinabuhi ang kakabos ug ang kaburong di babag sa paglampos.  Ang kamanggihatagon sa iyang katigayonan ngadto sa mga nangayo niya maayo nga panig-ingnan. 

-o0o-

            Apan si Pacquiao nakalimot diin siya gikan.  Gigamit ang iyang mga grasya pagpuyo sa kinabuhi nga di iya.  Nakigkonsabo sa hut-ong sa katilingban nga maoy responsable sa katimawa nga iyang nahimutangan niadto ug padayong gilunangan sa mga di sama kakusog og kumo niya.  Ato ba lang ingnon ang kabataan nga maayong sundon si Pacquiao dihang nakigbisog pa?  Ug pasagdan na lang karon nga nidaog na?

            Awhagon na ba lang nato ang katawhan paglingiw sa pagwaldas ni Pacquiao sa katigayonan nga natumpi tungod sa iyang pagbudlay, pagpadusingot ug pagpaagas og dugo?  Tabonan na ba lang ang pagbundak niya og minilyon ka pesos pagkawot sa way kinutobang katol niya sa sabong ug sugal; pagdani ug pagpahilom sa mga babaye nga di niya asawa; ug pagpagamit sa mga niduot sa mga panadero, kargador ug ubang dinaugdaog?  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for December 8, 2008

                OSCAR SURAMBAW

 

            Nailad tang tanan ni Oscar dela Hoya.  Nailad niyang mga tigpasiugda sa "Dream Match" paghatag niyag labing menos $20 milyones ug kang Manny Pacquiao $6 milyones lang.  Nailad niya si Pacquiao paghimo sa iyang labing disiplinadong pangandam.  Ug nailad niyang mga ungo sa boksing nga duna pa siyay ikabuga.

            Di siya angayng tawgon nga "Golden Boy."  Kon dili "gold digger."  Panguwarta ra diay tuyo sa pakigsangka ni Pacquiao.  Tinuod diayng pasangil sa iyang sparmate, si Edwin Valero, nga taphawng iyang training ug tapolan bisan sa pagdagan.  Nitahan si dela Hoya human sa ikawalong hugna nga morang mas nahadlok sa pagkalumping sa iyang nawong kay sa pagkagusbat sa iyang kaligdong.

-o0o-

            Nganong nituo man intawon tang dela Hoya?  Upat ray iyang sangka sa niaging upat ka tuig.  Pilde pa gyong duha.  Samtang si Pacquiao nakadaog sa iyang kataposang walo ka sangka:  Kaduha batok ni Eric Morales ug tagsa batok nilang Marco Antonio Barrera ug Juan Manuel Marquez.  Sa ngan sa tanang anghel sa langit, nganong biya man si Pacquiao?

            Hangtod sa unang hugna sa ilang sangka, way nakahibawo nga kabhang na lay nahibilin sa karaang kabantog ni dela Hoya.  Nauswawan tang tanan sa iyang bulawang medalya sa Olympics sa 1992 ug napu ka korona sa unom ka timbang.  Maong way nituo sa pangandak ni Freddie Roach nga pagarpar na lay mahimo sa iyang kanhi boksidor.

-o0o-

            Ang atong nasaksihan nga kadominante ni Pacquiao gipamatud-an sa computers nga niihap sa mga kumo:  224 sa 585 (38%) ka kumo ni Pacquiao ang nakaigo batok 83 lang sa 402 (20%) ka kumo ni dela Hoya.  Mas makalilisang ang labaw ni Pacquiao sa ikapitong hugna:  Nakapalusot siyag 45 ka power punches batok sa upat lang ni dela Hoya.

            Nitiyabaw silang Pacquiao ug Roach nga gitikasan sa timbangan.  Nagduda sila nga mas bug-at si dela Hoya.  Way nagdahom nga mas gaan diayng kumo ni dela Hoya kay sa iyang gipagawal sa tibuok kalibotan.

-o0o-

            Unsay sunod alang ni Pacquiao?  Mahimo siyang mamili nilang Ricky Hatton sa Britanya o sa retiradong si Floyd Mayweather.  Mahimo gani siyang mous-os pagpunit sa gisiyam-siyaman nang hagit sa mas batan-ong si Valero.  Ang tibuok kalibotan sa boksing naa ron sa iyang tiilan.

            Mas higpit nga kaatbang ni Pacquiao ang iyang kaugalingon:  Ang iyang mga bisyo; ang kaulug-ulogan niya sa mga politiko ug ubang naglibot nga alimatok; ug ang kasaag sa iyang kinabuhi gawas sa ring.  Angayng makat-on sa bililhong mga leksiyon gikan sa duha nga nag-una niya:  Ang iyang paisano nga si Rolando Navarette nga nagpakilimos na lang sa kadalanan sa General Santos aron makainom; ug si dela Hoya nga padayong nangilad bisan gikagiwan na sa bisan unsang umoy sa pagsugakod.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for December 7, 2008

                PAGBALIGYA SA UGMA

 

            Nakugang ang usa ka ginikanan nga nauwahi pagbayad sa pribadong tulonghaan sa iyang anak.  Gipatongan og 10% ang iyang bayranan sa matag buwan nga wa siyang kabayad sa tukmang panahon.  Naglisod siya pagbayad tungod sa kakuwang sa kuwarta.  Inay sabton ang iyang kahimtang, ang lagda sa tulonghaan nihimong mas lisod sa pagbayad sa iyang obligasyon.

            Tinuod nga negosyo ang pribadong edukasyon.  Kon di maneguro pagpangolekta sa matrikula, di sab silang kahatag sa gipasalig nga taas og kalidad nga edukasyon ngadto sa ilang mga tinun-an.  Apan kinahanglan ba silang modangop sa mga paagi sa mga prendahanan?  Nga mohimo sa edukasyon nga baligya nga mahimong dakdakan og way kinutoban nga tubo?

-o0o-

            Ang Batakang Balaod nimando sa kagamhanan pagtanyag og libre nga edukasyon sa elementarya ug high school.  Ang kakabos sa public schools ug ang kaubos sa kalidad sa edukasyon sa nasud karon maoy labing lig-on nga mga ebidensiya sa pagbudhi sa kadagkoan sa kagamhanan ning mahinungdanon nga tahas.  Apan wa sila mohunong diha.

            Hingpit pa gyod nilang gitahan ang edukasyon ngadto sa mga magpapatigayon.  Bahala na kon ang mas takos sa pagpaburot sa ilang ginansiya.  Kay sa pagtudlo sa kabataan, ang ugma sa atong nasud.  Maong di kahibudngan nga duna nay mga eskuylahan nga ang tuyo mao ang kuwarta.  Di nang pag-umol sa mga tinun-an.

-o0o-

            Pagtino nga makuha sa pribadong mga eskuylahan ang tanang ginansiya nga ilang gusto, gilibkas sa kagamhanan ang tanang pagdili sa pagpasaka sa ilang matrikula.  Di na kinahanglang mananghid ang mga tulonghaan.  Igo na lang sila nga mopahibawo sa DepEd ug Ched.

            Ang panginahanglan sa konsultasyon sa mga tinun-an ug mga ginikanan labihang taphawa.  Nga way bisan usa ka kolehiyo o unibersidad nga napugngan sa usbaw sa matrikula nga ilang gipangayo.  Bisan unsaon nila pagsupak, way nahimo ang mga tinun-an ug mga ginikanan gawas sa pagtilok sa tanan nilang hiniposan.  Kay kaburong maoy alternatibo.

-o0o-

            Salamat sa pagpabaya sa kagamhanan.  Hangtod karon wa masulbad ang kanihit sa classrooms, sa mga magtutudlo, sa mga lingkoranan ug sa mga libro.  Ang kaubos sa suholan sa mga magtutudlo gitubag lang og mga ulug-ulog.  Ang labing uwahi mao ang P9,000 nga usbaw sa mosunod nga tulo ka tuig ug nga tagsaan silag laptop.

            Naglisod ko paghupay sa kahadlok sa ginikanan nga nauwahi pagbayad.  Sayon ra ang pagpasalig niya nga mahimo niyang ibalhin ang iyang mga anak sa public schools.  Apan di kong kapasalig niya may classrooms, mga lingkoranan, mga libro ug mga magtutudlo pa ba nga nahibilin alang sa iyang mga bata.  Naglisod sab ko pagtubag sa iyang pangutana unsang buhatan sa kagamhanan ang iyang kadangpan.  Unsaon man nimo siya pagpasabot nga hagbay rang gibaligya sa kagamhanan ang kaugmaon sa iyang mga anak?  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for December 6, 2008

                BANGGA SA CHA-CHA

 

            Ang nag-ung-ong nga morag-di-na-kapugngan nga higante ug mahimo di na malinawon nga panagbangga tali sa mga pundok nga niduso sa charter change ug sa mga pundok nga nibabag ini makapatumaw sa mosunod nga kalibogan nga mga pangutana:

·        Nganong nangahas man ang Malakanyang ug iyang mga alyado sa pagbanhaw sa nangalisbo na pag-ayo paugat pag-usab sa batakang balaod pinaagi sa constituent assembly; ug

·        Nganong nikalit man lang kaisog pagsupak sa cha-cha ang mga pundok nga kon wa magpakahilom nitabang gyod gani pagdupa sa nangaging mga eskandalo sa pamunoang Arroyo?

-o0o-

            Ang tubag sa unang pangutana mao ang kahubog sa gahom.  Ang Malakanyang ug iyang mga alyado nahibawo nga hingpit ang ilang pagkontrolar sa labing dagko nga mga institusyon sa kagamhanan ug katilingban.  Way kinutoban nga panghaylo ug panghudlat maoy nakapalig-on sa ilang paggawong sa mga kongresista, kaparian, mga heneral, mga maghuhukom, mga magpapatigayon, mga politiko ug bisan mga sakop sa media.

            Nasinati na sa Malakanyang ug mga alyado unsa kalalim ang pagpatuyang paghimo bisan unsay ilang gusto—pagtulis sa nasudnong panudlanan ug paghipos ug pagpahilom sa ilang mga kaatbang—nga way bisan kinsang makabadlong nila.  Salamat sa malampuson nilang pagsabong sa nagkalainlain nga mga hut-ong nga wa nay nahibilin nga puwersa nga takos nga makabarug pagpakigharong nila.

-o0o-

            Ang tubag sa ikaduhang pangutana mao ang pagtimbakuwas sa nagpakabana nga mga hut-ong nga ang pamunoan nga ila lang gipasagdan, kansang pagpahimus sa katungdanan ila lang gilingiw-lingiwan, di diay ganahan nga motahan sa gahom.  Salamat sa ilang pagkatibuwaag ug panag-unay, nangambisyon na karon ang pamunoan nga inaton ang malipayon nilang mga adlaw bisan lapas na sa gitakda nilang mga termino.

            Uwahi na ba ang panaghiusa sa mga pundok batok sa cha-cha?  Angay ba unta nga maisugon na silang nibarug ug nitingog sa una pa lang mga tilimad-on sa Hello Garci, Jose Pidal, NBN-ZTE ug ubang mga eskandalo?

-o0o-

            Ang kasaysayan wa mopabot sa mga naghigwaos pagsayaw sa cha-cha.  Ang nangagi nga mga pagsuway pag-usab sa batakang balaod sa panahon ni Ramos, Estrada ug Arroyo pulos nasango tungod sa lapad nga pagsupak sa katawhan.  Dako ang kahigayonan nga mao lang gihapoy mahitabo karon.

            Apan ang tentasyon sa pagpamugos sa mga nagtungkawo sa gahom labihan kadako.  Ila nang Korte Suprema, ila gihapon ang Comelec, nabuak nang Senado, itoy lang gihapon ang kapolisan ug kasundalohan, namantsahan nang simbahan ug naglibog nang katawhan.

            Si Arroyo maayong tinun-an sa kasaysayan.  Iyang gipahimuslan ang pagkabuak-buak sa katawhan sama sa gihimo sa mga Katsila, mga Amerikanhon, mga Hapon ug sa diktadurang Marcos.  Di siya mabasol kon mosuway pagsunod nila paghingpit sa iyang gahom.  Kon iyang buhaton, nataligam-an ni Arroyo ang labing dakong leksiyon sa iyang gitamdan nga kasaysayan—way bisan usa sa mga mapahimuslanon ang nilungtad hangtod sa hangtod.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for December 5, 2008

              BUGKOS SA PASKO

 

       Sayon alang sa mga pasahero ang pagtulisok sa mga drayber ug operators nga maoy nagdumili pagpaubos sa plitehan.  Sayon sab alang sa mga drayber ug operators ang paghan-ok ngadto sa mga pasahero sa ilang kahiubos sa mga kompaniya sa lana ug sa kagamhanan.

            Apan di sila angayng mag-unay.  Wa silay atraso batok sa usag-usa.  Hinunoa, managsama sila nga mga biktima.  Sa mga kompaniya sa lana nga nilansang sa mas taas nga presyo aron pagpaburot sa ilang ginansiya.  Ug sa kadagkoan sa kagamhanan nga nitugot sa mas taas nga presyo aron nga padayon nga makakolekta og mas taas nga buhis.  Sa ingon, mas dako ang masimang sa ilang pribadong panudlanan.

-o0o-

            Ang mga drayber ug operators sa jeepneys, buses ug taxis maoy labing dagkong konsumidor sa lana.  Silay labing dako og nabayad sa makalilisang nga buhis nga gipatuyangan lang og pahamtang sa nagkalainlaing buhatan sa kagamhanan.  Salamat sa way kinutoban nila nga pamasada—adlaw ug gabii, tingbagyo man o tinghuwaw, piyesta man o tingbitay—ang mga kompaniya sa lana ug kadagkoan sa kagamhanan nag-akin-akin lang nga nagsawod sa ilang ginansiya ug buluhisan.

            Sa pikas nga bahin, naigo sab sila sa kataas sa presyo sa palaliton.  Ilang mga anak gisantako sab sa nagbuntaog nga gasto sa edukasyon.  Ilang mga masakiton nagsangkiig sa pagpabaya sa mga tambalanan sa kagamhanan ug makapakuyap nga bayranan sa pribadong mga tambalanan.

-o0o-

            Mas makaluluoy ang mga pasahero.  Silay naa sa tumoy sa pila.  Silay sangkoan sa way kinutobay nga pinasahay sa nagkalainlain nga hugna sa patigayon sa inadlaw nga pangalagad ug palaliton.  Wa silay kapasahan gawas sa namiyahok na nilang mga pitaka.

            Samtang silay nagbuhi sa tanang natad sa patigayon, ang mga pasahero—nga maoy kinabag-an sa katawhan—maoy labing gihikawan sa makiangayon nila nga bahin sa produksiyon.  Gilansang ang ilang suholan sa ang-ang nga di kaabot bisan sa labing batakan nga panginahanglan.  Kon mangahas pagpangayo og usbaw, kuwang na lag dyutay nga tawgon silag mga kawatan.

-o0o-

            Maong ang mga pasahero ug mga drayber ug operators angayng maghiusa.  Magtambayayong pagpanalipod sa managsama nila nga hut-ong.  Karon ang labing tukmang panahon pagpakita nga mas ligdong sila kay sa LTFRB ug ubang mga buhatan sa kagamhanan nga mao untay gitahasan pagpanalipod nila.

            Sa ngan sa kalibotanong kapiyestahan pagsaulog sa labing dakong sakripisyo sa kasaysayan—ang pagpakatawo sa Labawng Makagagahom pagtubos nato gikan sa kasal-anan—mahimo bang magsabtanay ang mga pasahero ug mga drayber ug operators?  Nga ang mga drayber ug operators molaslas sa plitehan sa way pagpaabot sa paglangay-langay sa LTFRB ug mga politiko?  Ug nga ang mga pasahero nga may mas daghang grasya mopatong og pinaskohan sa naandan nilang plitehan aron nga mas dako ang mapauli sa kabos nilang pinuy-anan?  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for December 4, 2008

              RAKET SA LTFRB

 

       Mao ni giingon nga better late than later:  Ang LTFRB nimando na nga laslasan og P0.50 ang minimum nga plitehan sa jeepneys ug buses ug tangtangon ang P10 nga patong sa flag down rate sa taxis.  Uwahi nang daan ang kamandoan.  Apan unya pa gyod isugod pagpatuman sa Disyembre 15.

            Ang hukom sa LTFRB nisukwahi sa nahaunang pahibawo sa iyang tsirman, si Heneral Thompson Lantion, nga ang us-os sa plitehan ipatuman unya sa Lunes, Disyembre 8.  Wa gyod diay magdali ang LTFRB paghatag og alibyo sa mga pasahero.  Nga maoy nagsangkiig sa di makiangayon nga taas nga plitehan bisan hagbay rang nitibugsok ang presyo sa lana sa merkadong sa kalibotan.

-o0o-

            Mapagarbuhong gipahibawo sa kadagkoan sa LTFRB nga duna nay mga drayber ug operators sa jeepneys ug buses nga boluntaryo nga nipaubos sa plitehan ug taxi drivers ug operators nga wa na mangolekta sa patong nga P10.  Sa way paghunahuna nga ang kamanggihatagon sa drivers ug operators dakong sagpa sa ilang buhatan.

            Kay ang labing dakong katuyoan sa pagtukod sa LTFRB mao ang pagduma sa industriya sa transportasyon.  Nga naglakip sa pagtakda sa makiangayon nga plitehan sa mga sakyanan sa yuta—nga maabot sa mga pasahero apan makapalambo sab sa transport groups.  Nga ang drivers ug operators mas una nga nakalaslas sa ilang plitehan nagmatuod nga ang LTFRB kon wa man magmika hingpit nga nagpabaya sa labing batakan nilang gimbuhaton.

-o0o-

            O di kamao sa ilang gimbuhaton.  Di ikapasigarbo ang nangalisbo nga kasaysayan sa buhatan.  Apan ang pamunoan ni Lantion nameligro nga maoy ilhon sa kasaysayan nga labing banga ug labing taphaw.  Ang ilang kalangayan ug nag-usab-usab nga mga pahibawo nagtimaan sa ilang kayagaw.

            Klaro man gud nga ang LTFRB wa makapusta sa katawhan.  Natudlo sa katungdanan di tungod sa ilang katakos.  Kon dili tungod sa kasipsip sa ilang mga padrino.  Maong dali rang paliku-likuon suma sa kapritso sa ilang mga amo.

-o0o-

            Di lang sa plitehan nga nagpakauwaw ang LTFRB.  Nagpapating sab sa laing batakan nilang gimbuhaton—ang paghatag og prangkisa sa mga sakyanang pamasahero.  Di na ta kinahanglan nga motan-aw sa layo.  Ang naghinobrang gidaghanon sa taxis sa Sugbo maoy sukaranan sa pasangil sa kakurakot sa buhatan.

            Nagpatuyang ang LTFRB pagluwat og mga prangkisa sa taxis.  Bahalag naghinobra na kon itandi sa gidaghanon sa mga pasahero.  Nga nisangpot sa kagamay sa kita sa mga drayber ug nakapugos sa operators paggaid sa ilang mga sakyanan.  Ang mga drayber moda lang sa taxi kon daghang pasahero—atol sa pasko o Sinulog—apan mangitag laing kahinguhaan sa mga buwan nga tingbitay sa iro.  Mao nga kon imong lilion ang mga grahe sa dagkong kompaniya sa taxi makakita kag hangtod 50 ka units nga wa magdagan.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for December 3, 2008

              PALAWAY SA LANA

 

       Ang presyo sa lana sa merkado sa kalibotan nitibugsok nag $99 dolyares matag baril sa niaging lima ka buwan.  Ang presyong $48 matag baril sa akong pagsuwat ini maoy labing ubos nga ang-ang sukad niadtong 2005.  Ang higanteng mga kompaniya sa lana nakapatuman na sa ikaduhang sunud-sunod nga dakong laslas sa ilang presyo.  Apan ang plitehan sa mga sakyanang pamasahero padayon nga nalansang sa ang-ang dihang ang lana tag-$147 matag baril pa niadtong Hulyo ning tuiga.

            Salamat sa LTFRB.  Nga maoy nipatigbabaw sa di makiangayon nga kahimtang.  Nga maoy nitino nga ang kinabag-an sa katawhan pabilin nga maglaway sa makiangayon nilang bahin sa kaayuhan sa pagtidlom sa presyo sa lana.

-o0o-

            Inay tumanon ang iyang tahas pagpalambo sa himsog ug makiangayon nga relasyon tali sa mga pasahero ug transport groups, ang LTFRB maoy nahimong babag sa pagtakda sa plitehan sa makiangayon nga ang-ang, agad sa presyo sa lana ug ubang sangkap sa mga sakyanang pamasahero.  Inay maningkamot pag-umol og formula sa mas hapsay ug dinalian nga pagtakda sa plitehan, gilawog na hinuon ang ilang tahas ngadto sa kapritso ug hakog nga mga interes sa mga politiko.

            Gihimo na ang plitehan nga kahimanan pagpahumot sa mga ngan sa mga politiko ug pagkubit og mga boto.  Mao nga ang us-os o usbaw sa plitehan di gyod tukma.  Kon di dako ra, gamay ra.  Ang mga pasahero ug transport groups managsamang mga biktima.

-o0o-

            Ang labing dakong kadaot nga nahimo sa LTFRB mao ang pagtampo sa pagpabilin sa artipisyal nga kataas sa presyo sa inadlawng mga palaliton.  Nga nagsalig sa mga sakyanang pamasahero aron mabalhin gikan sa mga bodega ngadto sa mga tindahan.  Tungod sa paglansang sa taas nga plitehan, ang mga magpapatigayon nakaangkon og lutsanan pagpaburot pagsamot sa ilang ginansiya.

            Luoy ang mga konsumidor.  Ma-pasahero, ma-drayber, o ma-operator man sa mga sakyanang pamasahero.  Silay nasugamak sa makalilisang nga presyo sa inadlawng palaliton.  Samtang nihiyos nang ilang panudlanan tungod sa kalibotanong krisis sa ekonomiya.

-o0o-

            Kinsay mobadlong sa LTFRB?  Di ang kagamhanan.  Kansang kadagkoan wa magpakabana unsa na kalisod ang kahimtang sa katawhan.  Sa ilang way kinutoban nga kakurakot ug kamapahimuslanon, ang ilang makita sa tag-as nga mga presyo mao ra ang mas dako nga buhis nga ilang makolekta.

            Mao nga kitang mga konsumidor mao ra ang makahaw-as sa atong kaugalingon gikan ning salawayon nga panaugdaog.  Di tang kapaabot og tabang gikan sa mga tawo nga mao untay atong gitahasan pagpanalipod sa atong mga interes.  Kon magtinagsa, wa tay mahimo.  Apan kon magkahiusa pagtingog ug paglihok, way makasanta sa makiangayon nga kausaban nga atong gitinguha.  Magpabilin ka bang mangiyugpos ug magyaka?  O mobarug, mangisog, mosiyagit ug hingpit na nga magpakabana?  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for December 2, 2008

              PAG-ULI SA KINIT-AN

 

       Nagkadako ang kahigayonan nga di mauli ang tibuok o bisan kabahin na lang sa dolyares nga balor og P3 milyones nga nalabay sa basurahan sa Inayawan sa Dakbayan sa Sugbo ngadto sa tag-iya.  Kay nagkadaghan ang mga lagda nga giingong nalapas sa nangangkon nga tag-iya nga si Emiliano Tanpin:

·        Wa pang kapakita sa mga dokumento lisensiyado bang iyang patigayon ug lehitimo bang iyang transaksiyon;

·        Gida niya ang $60,000 ngadto sa iyang bay sa Calamba bisan sa lagda sa Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) nga ang mga transaksiyon sa dolyar mahimo lang sa buhatan sa money changer;

·        Giingong kapakyas pagpapirma og affidavit sa tag-iya sa $60,000 kon diin ni gikan ug unsay gamitan kay nilapas ang transaksiyon sa limitasyon nga US$5,000;

·        Giingong kapakyas pagbayad sa tukmang buhis sa transaksiyon; ug

·        Kapakyas pag-segregate sa iyang basura.

-o0o-

            Sa pikas nga bahin, ang giingong nakakita sa kuwarta, ang 16 anyos nga si Napoleon, gihulagway nga nakatuman sa tanang lagda paghipos sa basura.  Si Nonoy Castillon, tigpaminaw sa DYAB Abante Bisaya, nibatbat sa kamatinud-anon ni Napoleon sa mga lagda:

·        Bisan way dokumento nga mapakita, way makalalis nga tinuod siya nga manguykoyay sa basura sa Inayawan;

·        Tinuod siyang kabos ug tinuod siya nga tabanganan;

·        Way ebidensiya nga konsabo siya sa igsuon ug suluguon ni Tanpin nga maoy nilabay sa sako bag nga gisudlan sa kuwarta;

·        Gi-recycle ni Napoleon ang nalabay nga basura;

·        Napuslan niya ang gi-recycle nga basura; ug

·        Gipakisaw-an niya sa ubang mga manguykoyay sa Inayawan ang napunitan niya nga talagsaong basura.

-o0o-

            Ubos sa balaod, ang bisan unsang makit-an nga butang nga di imo kinahanglan nga iuli ngadto sa mga opisyal sa kagamhanan o sa tag-iya.  Kon imong tipigan ang nakit-an nga butang, makiha ka og pagpangawat.  Salamat sa kultura sa pangurakot nga nihakop ron sa atong burukrasya, lisod tumanon ang lagda:

·        Unsa may garantiya nga kasaligan ang opisyal nga ulian, labi na kon ang hingtungdang polis o politiko nag-atubang og mga kasong pagpangawkaw?; ug

·        Unsa may mahitabo sa kuwarta kon way tag-iya nga moangkon?

-o0o-

            O kon sa kaso ni Tanpin mapakyas pagpakita og mga dokumento sa pagpanag-iya sa kuwarta?  Asa man nga buhatan sa kagamhanan ihatag ang kuwarta?  Unsaon man pagtino nga ang kuwarta di igahin sa abono nga di igkita sa mga mag-uuma o sa gipaburot pag-ayo nga deco lampposts?

            Makapahinuklog sab ni namong mga magsisibya.  Mahimo diay ming taralon sa hukmanan kon magpadayon pagdawat sa nabiyaan nga mga butang nga ihatod sa nagpakabana nga mga drayber.  Kay di man mi mahimong ilhon nga kabahin sa "local authorities."  Apan kon adto itugyan sa mga mayor ang nakit-an nga mga pitaka ug cell phones, mauli kaha sa tinuod nga mga tag-iya?  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com