Arangkada of Leo Lastimosa for February 12, 2008

            GILAWOG SA TIRONG

 

            Pipila sa mga opisyal sa pamunoang Arroyo nga niatubang sa mga senador aron pagpanghimakak sa mga pasangil ni Rodolfo Noel Lozada Jr. morang mga ulipon nga gilawog sa tirong.  Nahibawo nga kinahanglan silang mamakak.  Labihang lisora sa ilang gimbuhaton.  Kay, sama sa kasinatian sa ubang mga bakakon, lisod kaayong pagtanos sa ilang dagway ug bayhon kon mangulipas kay kinahanglang hinumdoman ang nahaunang mga bakak aron mohaom sa mosunod pang mga pamakak.

            Apan lahi sa mga ulipon nga way mahimo pagpanalipod sa ilang kaugalingon, ang namakak nga mga opisyal naghupot og dakong gahom.  Busa di sila ray maduhig sa ilang pamakak.  Hasta ang mga institusyon nga ilang gipangulohan giapil na nila paggamit aron pagbukubuko sa katawhan nga mao untay ilang alagaran.

-o0o-

            Labing nagkabulingit sa imbestigasyon sa Senado mao ang mga opisyal sa kapolisan ug sa NAIA:

·        Gihatagan nila og "seguridad" si Lozada bisan way klarong kasayuran may hulga ba gyod batok sa iyang kinabuhi;

·        Wa nila pasudla sa NAIA ang sergeant-at-arms sa Senado nga nagda sa warrant of arrest batok ni Lozada ug wa nila paagia si Lozada sa naandang agianan, gilaktawan pa gani ang Buro sa Imigrasyon ug wa pa mauli ang iyang pasaporte hangtod karon;

·        Gitugyan sa PSPO sa PNP si Lozada ngadto ni SPO4 Rodolfo Valeroso (alyas Roger ug alyas Rolando) nga wa nila mailhi;

·        Nikumpisal si Senior Superintendent Paul Mascariñas nga ang labing dakong hulga nga ilang gipalikayan ni Lozada mao ang mga sakop sa media nga nagtapok sa NAIA ug sa iyang bay sa Pasig; ug

·        Pulos sila nagpa-goryo-goryo mahitungod sa arrest warrant batok ni Lozada ug sa kadinalian sa panginahanglan pagsurender sa saksi ngadto sa mga senador.

-o0o-

            Gawas nilang Senador Miriam Defensor Santiago, nga nisuway pagguba sa kaligdong ni Lozada, ug Senador Juan Ponce Enrile, nga morang bata nga nagreklamo  sa kadugay sa iyang turno sa pagpangutana, nitumaw nga laing kontrabida sa Senado si Joker Arroyo.  Ang giilang kampeyon sa tawhanong katungod atol sa ngitngit nga katuigan sa diktadurang Marcos, si Arroyo gikahadlokan nga hingpit nang nasaag sa iyang gigakos nga kawsa.

            Sa iyang pagkuwestiyon sa pakigsulti ni Lozada kang Senador Panfilo Lacson niadtong Disyembre, nabisto na hinuon nga niadto si Lozada sa iyang pinuy-anan aron unta mosumbong sa kahiwian sa NBN-ZTE.  Nasingitan hinuon siyang Lacson nga mas interesado lang siya sa kamatuoran kay ni Arroyo.

-o0o-

            Sa ikaduhang adlaw sa iyang pag-atubang sa Senado, wa matay-og ang kakatuohan ni Lozada.  Gawas sa pagkabisto nga may pribado sab siyang bodyguards nga niadto sa dormitory sa La Salle, way laing makadaot nga kasayuran nga napresentar batok niya.

            Si Lozada nagpakita nag kasuko.  May sukaranan ang paghinam-hinam sa sunod nga mga kasayuran nga iyang ibutyag sa mosunod nga mga adlaw.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for February 11, 2008

       BISTONG MGA BAKAK

 

       Sa pagdinalidali sa Malakanyang pagpanghimakak sa mga pasangil ni Rodolfo Noel Lozada Jr., pinaagi sa way kinutobang press conferences ug press releases, nagkatuiris na hinuong ilang gipabaha nga mga kasayuran nga nakapalig-on, inay makapahuyang, sa kakatuohan sa labing uwahing saksi sa imbestigasyon sa Senado sa NBN-ZTE scandal:

·        Nangugat ang DOTC nga way bisan gamayng labot sa transaksiyon si Lozada, apan si Ched Chairman Romulo Neri niangkon nga iyang gipatabang si Lozada pagsubli sa proyekto;

·        Niinsistir sang DOTC nga way labot sa NBN-ZTE deal si kanhi Comelec chairman Benjamin Abalaos, apan si Abalos niangkon nga gipaila niyang kadagkoan sa ZTE, nga iyang suod nga mga higala, ngadto sa mga sakop sa gabinete;

-o0o-

·        Si PNP Chief Avelino Razon nangugat nga way polis nga SPO4 Roger Valeroso nga gitumbok nga maoy nagkuha ni Lozada gikan sa NAIA, apan nabisto nga dunay SPO4 Valeroso nga naa na ron madestino sa buhatan ni DENR Secretary Lito Atienza;

·        Si DENR Secretary Atienza kusganong nihimakak nga iyang gipakalma si Lozada nga iyang mga ahente ang nagkuha sa nauwahi gikan sa NAIA, apan ang kalambigitan ni Valeroso sa iyang buhatan nakapalig-on sa pamahayag ni Lozada;

·        Si Senior Superintendent Paul Mascariñas, PSPO deputy director, nangangkon nga siyay nakiglambigit sa kadagkoan sa NAIA sa ilang pagkuha ni Lozada, apan si Heneral Angel Atutubo, kanhi military aide ni Pres. Arroyo, niingon nga si Valeroso ray nakiglambigit niya;

-o0o-

·        Nipasalig silang Razon ug Mascariñas nga wa nila higpiti ang kalihokan ni Lozada samtang ubos sa ilang kustodiya, apan si Mascariñas niangkon sa iyang affidavit nga ilang gibalibaran si Lozada dihang nagpahatod unta sa ilang bay sa Pasig;

·        Ang unang patuo sa Malakanyang nga wa nila patagoa si Lozada gikan sa Senado kay may tambongan siyang tigom sa London gisukwahi sa ilang pag-angkon nga nakigsulti ni Lozada si Deputy Executive Secretary for Legal Affairs Manuel Gaite, nga gitambagan siyang Atienza sa pagtago ug nga si Lozada didto ra maglublob sa Hong Kong sud sa usa ka semana kay wa man gyod diay tigom sa London;

-o0o-

·        Sa sinugdanan, si Neri namalibad nga wa silay kontak ni Lozada human sa pagbiya ni Lozada paingon sa Hong Kong hangtod nga niatubang na sa Senado, apan karong bag-o niangkon na si Neri nga nagkasulti diay sila ug nga siya pa gani nag-text ni Lozada og mensahe alang sa suwat ngadto ni Senador Juan Ponce Enrile; ug

·        Dihang wa dayon igkita sa iyang pamilya si Lozada, labihang kisikisi sa Malakanyang nga wa silay kasayuran hain siya nahimutang, apan si kanhi Housing czar Mike Defensor niangkon nga niduaw siya sa nahimutangan ni Lozada sa dormitoryo sa La Salle ug gitambagan pa gani nga magpatawag og press conference.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for February 10, 2008

       SAGANG SA LAPOK

 

       Di lagi mahimong tabonan ang kamatuoran.  Mahimong maluok sud sa pipila ka adlaw.  O tuig.  Apan di hangtod sa kahangturan.  Mahimong malilong gikan sa pipila.  Apan di sa tanan.

        Kining di mapiog nga katakos sa kamatuoran sa pagtuyhakaw maoy labing gamhanang kaaway sa pamunoang Arroyo.  Sa kadaghan na sa ilang mga bakak, nakalimtan na gani tingali nila ang uban, bisan sa paggamit sa tibuok makinarya sa pamunoan sa paglibog, pagsaag ug pagpangulipas, moabot ra gihapong adlaw nga maapsan sila sa kamatuoran.

        Giluba nilang pakisusi sa Hello Garcia.  Apan nakalighot si Vidal Doble.  Gigakotan nilang baba ni Romulo Neri sa NBN-ZTE deal.  Napalagpot na gani nila si Jose de Venecia.  Apan wa nila matago ni mapatak-om si Rodolfo Noel Lozada Jr.

-o0o-

        Samtang daghang nipasidungog, duna say nisaway sa pangangkon ni Lozada nga daghan na siyang gisubli nga mga proyekto sa kagamhanan nga iyang gipalusot ang mga komisyon kay di sama kadako sa P6.5 bilyones nga giingong gipamugos ni kanhi Comelec chairman Benjamin Abalos gikan sa NBN-ZTE.  Alang sa mga nakadayeg, wa magpatuo nga santo si Lozada.  Ang iya ganing kasinatian sa pangurakot maoy nakahimo niyang mas katuohan pagbisto sa kahiwian sa NBN-ZTE.

        Apan ang mga wa mobilib nitataw nga garbo maoy nagtukmod ni Lozada pag-insistir nga mahimo niyang inat-inaton ang presyo sa iyang giduma nga mga transaksiyon aron makabolsa ang mga kawatan ug sa samang higayon may kaayuhan sang makuha ang katawhan.

        Sakto o sayop man si Lozada, gipalili ta niya unsa ra gyod diay kasayon lubagon ang mga lagda sa kagamhanan pahiuyon sa mga kapritso sa labing dagkong mga opisyal kansang kahakog wa nay kinutoban.

-o0o-

        Samtang nagsuwat ko ini, natarantar pagpangukadyang ang Malakanyang sa mga dokumento sa tanang transaksiyon ni Lozada isip presidente sa Philippine Forest Corporation.  Uban ang panghinaot nga mapun-an pang kasayuran nga ila nang nalawog ngadto ni Senador Miriam Defensor Santiago pagbuong sa kadungganan ni Lozada.

        May gamay hinuong suliran ang palasyo.  Giangkon ni Lozada ang mga anomaliya nga gipasangil batok niya.  Ug nisamot kalig-on ang iyang pangangkon nga di siya gustong hingpit nang mapilde ang iyang kalag pinaagi sa pagpakahilom na lang sa NBN-ZTE.

-o0o-

        Samtang nagpadayon ang testimoniya ni Lozada sa Senado niadtong Biyernes, suking tigpaminaw sa DYAB Abante Bisaya nipada nako og lista sa laing pito ka kontrobersiya nga gipasangil batok ni First Gentleman Mike Arroyo:

·        P321 milyones nga Jose Pidal bank account;

·        German bank account;

·        P728 milyones nga Fertilizer scam;

·        Jueteng payola;

·        Importasyon sa P9.5 milyones nga nangalata nang bugas humay gikan sa India;

·        P50 milyones nga payola sa prangkisa sa telekomunikasyon; ug

·        Paggamit sa kuwarta sa PCSO alang sa mga kandidato sa administrasyon sa 2001.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for February 9, 2008

       ISTORYA NI LOZADA

 

       Niang pipila ka bag-o ug di na kaayo bag-o nga mga kasayuran nga akong nahipos gikan sa tibuok adlaw nga testimoniya ni Rodolfo Noel Lozada Jr. sa Senado mahitungod sa NBN-ZTE scandal:

1.   Mahibaw-an na diay karon sa kagamhanan di lang ang voice calls (nga dugay nang napamatud-an pinaagi sa Hello Garcia tapes) kon dili hasta nang text messages;

2.   Si First Gentleman Mike Arroyo kurog diay kaayo ni kanhi Comelec chairman Benjamin Abalos;

3.   Ang mga transaksiyon sa kagamhanan duna gyod diay kawat apan pipila lang sa labing dagko og komisyon maoy nabisto ug na-imbestigar;

-o0o-

4.   Ang mga taktika ni Mike Defensor pagtabon sa mga anomaliya sa kagamhanang Arroyo, sama sa iyang kampanya pagka senador sa niaging tuig, kasagaran nabulilyaso;

5.   Gilupig ni Senador Jinggoy Estrada ang PMErs sa Senado (silang Ping Lacson, Gringo Honasan ug Pong Biazon, di na lang iapil pag-ihap si Antonio Trillanes kay napriso pa man hangtod karon) pagkuha og footage sa security cameras sa NAIA sa pag-abot ni Lozada gikan sa Hong Kong;

6.   Namalit ang kagamhanan og mga kanding gikan sa Australia aron lang suwayan mangaon ba silag tuba-tuba;

7.   Nag-coat and tie na si Senador Chiz Escudero, inay ang iyang naandang polo shirt ug Barong Tagalog, dungan sa pagsibaw sa huhungihong nga nangambisyon siya og mas taas nga katungdanan;

-o0o-

8.   Daghan gyod diay kaayong milagro ang nahitabo sa WackWack Golf and Country Club sa Mandaluyong;

9.   Gipaburot sab ang presyo sa laing proyekto sa kagamhanang Arroyo, ang South Rail project, baleg $70 milyones;

10.                     Tugnaw diay kaayo rong Hong Kong nga tagduha ka oras ray kinatulgan ni Lozada sa usa ka semana niyang pagtago didto;

11.                     Kon di ka ganahang moapil sa taas kaayong pila sa Buro sa Imigrasyon, pangandoy lang nga luwatan ka og warrant of arrest sa Senado;

12.                     Mahal diay kaayo ang pagkaon sa Outback Steakhouse sa Libis;

-o0o-

13.                     Ang relasyon nilang Lozada ug Ched Chairman Romulo Neri di ikatandi sa kasuod nilang Neri ug sa usa ka "Tommy" nga giingong maoy gihulga nga ibisto sa Malakanyang kon mokanta si Neri sa tinuod nga papel sa magtiayong Arroyo sa transaksiyon;

14.                     Lami ang snacks sa Senado;

15.                     Si Lozada nagbiyahe gikan sa Dumaguete paingon sa Bacolod sa iyang pagkadawat sa tawag ni Abalos nga namalikas ug nanghulga niya;

16.                     Si Senador Juan Ponce Enrile itoy gyod diay sa Malakanyang kay gi-uran-giuran ra man sa palasyo ang iyang ngan pagpasalig ni Lozada nga di siya dakpon inigbalik sa Pilipinas;

17.                     Duha ka pundok diay ang nidagit ni Lozada, ang una maoy nibunlot niya gikan sa NAIA ug nida niya paingon sa Laguna ug ang ikaduha maoy nida niya ngadto sa dormitoryo sa La Salle.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for February 8, 2008

            KUTAY SA KAHIWIAN

 

            Way pupanaganang giangkon ni Environment Secretary Lito Atienza atubangan sa nasudnong telebisyon nga iyang gitambagan si Rodolfo Noel Lozada Jr. sa pagtago.  Aron nga di siya mapadakop dayon sa Senado inigbalik niya sa Pilipinas gikan sa Hong Kong.  Nisugyot pa gani si Atienza nga adto siya agi sa tugpahanan sa Subic aron nga di mabantayan.  Sa ingon, makapangandam si Lozada sa iyang depensa.

            Wa say pupanaganang giangkon ni PNP Chief Avelino Razon nga iyang gitagoan si Lozada bisan sa kasayuran nga dakpunon siya sa Senado.  Matod ni Razon ang iya rang gihunahuna mao ang seguridad ni Lozada.  Wa na niya hinuktoki nalapas ba niyang gahom sa Senado pagpadakop sa magpabadlong nilang mga saksi.

-o0o-

            Unsa may nahitabo nilang Razon ug Atienza?  Wa na ba silay kaikog?  Hain na mang ilang kauwaw?  Mahimo na ba lang diayng yatakan ang balaod kon maapiki ang ilang amo?  Mas mahinungdanon na ba diay alang nila ang hakog nga interes sa pipila?  Kay sa pagtuman sa mas dako nilang gimbuhaton pagpatigbabaw sa mas dakong kaayuhan sa mas daghan?

            Ang mas mahinungdanong pangutana:  Unsa na may nahitabo sa mga institusyon sa nasud?  Nganong sayon na man lang silang lubagon aron pagpanalipod sa gipasangil nga kahiwian sa mga nagtungkawo sa gahom?  Nganong wa na man silay bisan gamay na lang panagana, bisan bantang sa katawhan, pagbaligya sa ilang kaligdong ngadto sa mga balhibuon og kuko?

            Nganong nagpaugat na lang pagbakyaw sa gamhanan nilang braso bahala na kon maigo ang inosenteng mga sibilyan, kansang bugtong atraso mao rang pagtug-an sa kamatuoran?

-o0o-

            Nagsugod dayong mga turutot sa Malakanyang paguba ni Lozada.  Panagang daan sa gipaabot nga paglambigit niyang First Gentleman Mike Arroyo sa NBN-ZTE scandal atubangan sa Senate Blue Ribbon Committee.  Gipaabot nga mas daghang baho, tinuod man o inimbento ang ilang paulbuhon batok ni Lozada sa mosunod nga mga adlaw.

            Kay mao ni naandan sa palasyo.  Kay di na man silang katarung pagtubag sa nagbuntaog nang mga pasangil ug mga ebidensiya sa kahiwian, nidangop na lang ang pamunoan pagpanlabay og lapok.  Nagsalig nga kon magkabulingit nang tanang hingtungdan, kapoyan nang katawhan pagsusi kinsay nagtinarung ug kinsay namakak.

-o0o-

            Ang expose ni Lozada di paigo pagmatuod sa mga pasangil sa pangurakot batok sa pamunoang Arroyo.  Kay igo lang ning modason sa nahaunang mga pasangil ni Joey de Venecia III.  Apan mao sab ni nakahimong bililhon sa iyang mga pamahayag.  Siyay labing uwahing sumpay sa taas nang kutay sa mga pasangil nga wa matarung pagtubag.

            Hello Garci.  Fertilizer scam.  CPR.  EO 464.  Kuwestiyonableng state of emergency.  NBN-ZTE.  Executive privilege.  Pagbaha sa suburno sa tugkaran sa Malakanyang.  Pagpalagpot ni Jose de Venecia.  Pagtago ni Lozada.

            Mangiyugpos ug maghinan-aw ba lang gihapon ang katawhan?  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for February 7, 2008

            TRABAHO SA CANADA 3

 

            Alang sa mga mamumuo sa Pilipinas nga gilibotan sa lapad nga katimawa  sa ilang nataran ug pagpanamastamas ug kamatayon nga nahiagoman sa ilang mga kadugo nga nanrabaho sa mga nasud sa Asya ug tungatungang sidlakan, langit ang saad sa bakanteng mga trabaho sa Canada:

·        54,000 ang gikinahanglang mga trabahante sa British Columbia karong tuiga ug 350,000 sa mosunod nga 10 ka tuig, samtang 1.9 milyones ang bakanteng mga trabaho sa laing tulo ka lalawigan sa kasadpang Canada;

·        Kasagaran sa gipangita mao ang skilled workers nga nagkinahanglan lag high school diploma aron makapangaplay; ug

·        Lahi sa ubang kanasuran nga mabuktot ang mga aplikante sa kadagko sa bayranan, ang uban napugos man gani pagpangutang ug pagprenda sa ilang kabaw ug ubang kabtangan, way bisan usa ka dako nga placement fee nga kolektahon.

-o0o-

            Si Rommel Cabillo sa OWWA nipahibawo sa DYAB Abante Bisaya nga way mga kaso sa pagpangabuso sa OFWs sa Canada nga nasugatan ang ilang buhatan.  Mora gyod tinuid nga paraiso ang Canada.  Labi na kon itandi sa hapit matag adlaw nga mga reklamo sa pagpanagmal, pagpanlugos ug paghikaw sa suholan sa OFWs sa Malaysia, Taiwan, Kuwait, Saudi Arabia ug ubang gikaintapang kanasuran.

            Matod ni Cabillo ang duha ka labing dagkong suliran sa OFWs sa Canada mao ra gyod ang kamingaw ug katugnaw.  Kamingaw kay tagsa rang mga Pinoy nga ilang ikahinabi didto.  Katugnaw kay mag-snow sa unom ka buwan sa usa ka tuig.

            Apan nakatabang pagpagaan sa ilang kahimtang ang dagkong suholan.  Matod ni Cabillo, nga maoy nagpahigayon sa PDOS (pre-departure orientation seminar) sa Sugbuanong OFWs, ang usa ka caregiver magdawat og P50,000 matag buwan.

-o0o-

            Lahi ang hulagway sa Canada nga among nakuha gikan sa OFWs nga tua na sa BC.  Duna na karoy 63,000 ka Pinoy sa Metro Vancouver, mas daghan kay sa 45,000 niadtong 2001.  Matod nila di makiangayon nga manghakot ang kagamhanan og dugang mga Pinoy ngadto sa Canada bisan wa pa maatiman ang batakan nilang mga panginahanglan.

            Sa adlaw nga napirmahan ang kauyonan tali sa BC ug Pilipinas, napatay si Deward Ponte, 15 anyos nga anak sa Pinay nga live-in caregiver.  Gibasol sa OFWs ang nahitabo ni Deward sa dugay niyang pagkalayo sa iyang inahan.

-o0o-

            Kusganong gisaway sa OFWs sa Canada ang gitanyag sa BC nga temporary-worker program alang sa kuhaunon nga mga trabahante.  Niawhag sila nga dawaton ang bag-ong mga trabahante isip landed immigrants aron nga mada na nilang ilang mga pamilya gikan sa Pilipinas.

            Nagduda hinuon ko kon saw-an ba sa mga Pinoy dinhi sa ato ang ilang mga kahingawa.  Bisan ang pagkabuak sa mga pamilya mas madanihon nang alternatibo kay sa pagkalunos sa gutom sa tibuok pamilya.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com   

Arangkada of Leo Lastimosa for February 6, 2008

            TRABAHO SA CANADA 2

 

            Ubos sa kauyonan tali sa Pilipinas ug lalawigan sa British Columbia (BC) sa Canada, makahimo ang employers sa BC sa direktang pagpanguha og mga trabahante dinhi sa Sugbo ug ubang bahin sa Pilipinas.  Gilaoman nga mas mopatulin ni sa pag-hire sa mga Pinoy kay di na man moagi ang mga aplikante sa pribadong recruitment agencies.  Apurado kaayong BC nga katapakan ang higante nilang labor shortage pinaagi sa pagkuha og 30,000 ka langyawng trabahante karong tuiga.

            Gikabalak-an hinuon nga mosibog ang Candian employers kon mahibawo sa mas higpit nga mga lagda sa direct hiring nga gipatuman sa POEA.  Sugod niadtong Enero 15 ning tuiga, kinahanglan na silang mobayad og $8,000.  Nga gikahadlokan sa OFWs nga makapaislag sa langyawng employers.

-o0o-

            Gawas sa OFWs, ang mga senador ug ubang mga sektor nihulagway sab sa lagda nga "anti-Filipino."  Apan gitataw ni Labor Secretary Arturo Brion nga igo lang nilang gipanalipdan ang interes sa OFWs:  Ang $5,000 nga repatriation bond gamiton pagtino nga mahibalik sa Pilipinas ang patayng lawas sa OFW nga madisgrasya sa trabaho; samtang ang $3,000 nga performance bond motino nga mabayran ang OFW sa iyang suholan nga gitakda sa kontrata.

            Sublion hinuon sa POEA ang lagda karong semanaha.  Hinaot nga makakita ang kagamhanan og mas epektibong paagi pagpanalipod sa OFWs nga di sila maoy mahasol.  Kay wa tinuoy makapugong sa employers kon ipasa ngadto sa OFWs ang bag-o nilang obligasyon.

-o0o-

            Nagbaha ang mga pangutana nga among nadawat gikan sa mga aplikante nga naghigwaos nang mangaplay sa bakanteng mga trabaho sa Canada.  Gitataw sa POEA nga wa pay recruitment dinhi sa Sugbo.  Si Fidel Magno sa DMDP nipasidaan sa mga aplikante sa di pagbayad ni bisan kinsang mosuroy sa kabalayan ug magpatuo nga recruiter.

            Gawas pa, ubos sa kauyonan, tukuron pa sa mosunod nga tulo ka semana ang komitiba sa mga representante sa duha ka nasud nga motino sa kaligdong sa employers sa Canada ug sa katakos ug kasinatian sa mga trabahante sa Pilipinas.  Magbutang pa sab ang Pilipinas og labor attaché sa BC aron pagtabang paghikay sa mga panginahanglan sa mga trabahante.

-o0o-

            Niang ubang mga probisyon sa kauyonan:

·        Ang mga aplikante kinahanglang makapasar sa medical examination nga ipahamtang sa Canada alang sa ilang temporaryong panrabaho o permanente nang pagpuyo sa BC;

·        Ang mga aplikante way criminal record o panagsungi sa panagtiayon nga makababag sa pagkahimo nilang permanent residents;

·        Kamao silang mo-iningles ug may katakos ug kasinatian nga gipangita sa employers;

·        Ang employers, di ang mga trabahante, maoy mogasto sa hiring sa mga trabahante kay ilegal ang pagpangolekta og placement fee sa BC;

·        Ang recruitment agencies lang nga may lisensiya sa Pilipinas ang makahimo pagpanguha og mga trabahante alang sa Canada.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for February 5, 2008

            TRABAHO SA CANADA

 

            Panday.  Kusinero.  Sandwich maker.  Welder.  Janitor.  Labandero.  Drayber.  Mekaniko.  Bodegero.  Katabang sa bay.  Waiter.  Tighugas og plato.  Tighiwa og karne.  Gas boy.  Ug tigbantay sa baboyan.

            Pipila lang ni sa 50,000 ka bakanteng trabaho sa Canada karong tuiga ug 1.9 milyones ka trabaho sa mosunod nga pito ka tuig.  Matod ni POEA Visayas Director Evelia Durato bisan ang high school graduates mahimong maka-aplay.  Ang labing daghang bakante naa sa British Columbia nga mokuha og 30,000 karong tuiga ug 350,000 sa mosunod nga 12 ka tuig.  Kini tungod sa paspas nga paglambo sa ilang ekonomiya ug lapad nga pangandam sa Winter Olympics sa Vancouver sa 2010.

            Ubang mga lalawigan sa kasadpang Canada nga nagkinahanglan sab og kaliboan ka langyawng mga trabahante mao ang Alberta, Manitoba ug Saskatchewan.

-o0o-

            Gawas sa kadaghan sa bakanteng mga trabaho ug sa kayano ra sa katakos nga gikinahanglan sa Canada (ang gikinahanglan mao rang high school diploma o duha ka tuig nga job specific training), laing nakapa-ukyab sa atong katawhan mao ang pasalig nga way bisan usa ka dako nga placement fee nga ipahamtang ngadto sa mga aplikante.

Ang tanang gastohan abagahon sa employers.  Maong giawhag ni Durato ang mga aplikante sa pagsumbong gilayon sa POEA kon may placement agencies nga mangolekta nila og bisan unsang bayranan.  Pagka karon, duna nay 109 ka pribadong recruitment agencies nga lisensiyado sa POEA ug may aprobado nang job orders alang sa rehistradong employers ug principals sa Canada.

            Ang kinatibuk-ang listahan sa tanang bakanteng mga trabaho ug placement agencies makita sa http://www.poea.gov.ph/ o sa web log sa DYAB Abante Bisaya, http://dyab-cebu.blogspot.com/.

-o0o-

            Atol sa iyang pakighinabi sa "Arangkada" sa DYAB, si Durato nipasabot nga di ang POEA maoy nang-hire sa mga trabahante.  Wa pa sab siyay nahibaw-an nga recruitment agencies, nga nag-base sa Metro Manila, nga nakapada nag mga representante sa Sugbo.

            Bisan kon may probisyon sa memorandum of understanding (MOU) tali sa Pilipinas ug British Columbia nga nagtugot sa employers sa direktang pagpanguha og mga trabahanteng Pinoy, nitataw si Durato nga lisod ning buhaton tungod sa kontrobersiyal nga mga lagda sa DOLE nga naghigpit sa direct hiring.

-o0o-

            Ubos sa MOU, ang madawat nga mga aplikante hatagan og kahigayonan nga mohikay sa mga panginahanglan sa permanente na nilang pagpuyo sa British Columbia.  Bisan kon unom ka buwan sa matag tuig ang tingtugnaw sa Canada, di mabasol ang atong katawhan nga naghinam-hinam na pagpangaplay tungod sa lapad nga katimawa dinhi sa ato.

            Samtang arang-arang ang kahimtang sa panrabaho sa Canada kon itandi sa Asya ug tunga-tungang sidlakan, subo lang gihapong palandungon nga gidasig sa kagamhanan ang atong mga anak sa singot pagbiya sa ilang mga pamilya dinhi aron pagtabon sa kapakyas paghatag nilag trabaho.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com